اهداف: پژوهش حاضر با هدف تحلیل جایگاه مدیر آموزشی و بازشناسی مکانیسم‌های اثرگذاری رهبری مدرسه بر ارتقای کیفیت فرایندهای یاددهی–یادگیری انجام شد. مسئله اصلی این بود که گذار از مدیریت بوروکراتیک و سنتی به رهبری آموزشی و پداگوژیک چگونه می‌تواند شاخص‌های کیفیت یادگیری، خودکارآمدی معلمان و بهبود عملکرد همه‌جانبه مدرسه را ارتقا بخشد.

روش‌ها: این مطالعه با رویکرد کیفی و به شیوه مرور روایتی–تحلیلی انجام شد. داده‌ها از طریق جست‌وجوی نظام‌مند و بررسی اسناد و پژوهش‌های معتبر بین‌المللی و ملی (Scopus، Web of Science،ERIC و گزارش‌های یونسکو و OECD) گردآوری شدند. جهت استخراج و دسته‌بندی مؤلفه‌های اصلی نقش مدیر بر کیفیت مدرسه، از روش تحلیل مضمون بهره گرفته شد.

یافته‌ها: نتایج نشان داد که اثرگذاری مدیر آموزشی بر کیفیت مدارس در چهار محور اصلی تجلی می‌یابد: ۱) رهبری پداگوژیک، نظارت بالینی و داده‌محوری، ۲) توسعه سرمایه انسانی و تقویت خودکارآمدی جمعی معلمان از طریق جوامع یادگیری حرفه‌ای، ۳) مهندسی اقلیم سازمانی، امنیت روانی و فرهنگ یادگیری‌محور، و ۴) توزیع متوازن رهبری و جلب مشارکت راهبردی والدین و جامعه. مدیران عمدتاً از طریق مسیرهای عاطفی، انگیزشی و ساختاری، اثربخشی تدریس و پیشرفت تحصیلی دانش‌آموزان را تحت تأثیر قرار می‌دهند.

نتیجه‌گیری: بر اساس یافته‌ها، ارتقای کیفیت مدارس مستلزم بازتعریف جایگاه مدیر از یک کارگزار اداری صرف به «رهبر یادگیری و معمار توسعه حرفه‌ای» است. کاهش وظایف اداری زائد، تمرکز بر هدایت پداگوژیک، توانمندسازی ساختارمند معلمان و ایجاد فرهنگ مبتنی بر شواهد از الزامات بنیادین برای بهبود پایداری کیفیت در نظام آموزشی به شمار می‌آید.